Remitencat e emigranteve, kapitalizmi autoritar dhe ai anarkik

Kapitalizmi autoritar eshte bere se fundmi popullor nga sukseset ekonomike te disa vendeve kyce qe e aplikojne kete sistem: Rusia dhe Kina. Ne Rusi Putin dhe klika e ish-agjenteve te KGB-se rreth tij fitojne popullaritet ndersa zberthejne dalengadale edhe ato pak mekanizma qe mund te sjellin qofte edhe ndryshim gradual te sistemit qe ai ka ngritur e po ngre. Popullariteti ne Rusi i Putin si simbol i sistemit kapitalist autoritar vjen nga dy burime: stabiliteti politik dhe nga mireqenia e rritur kryesisht ne saje te nxjerrjes se resurseve natyrore energjitike, naftes dhe gazit, si dhe rritjes se cmimit te ketyre lloj resurseve ne tregun boteror.

Megjithate per te cituar artikullin e "Foreign Affairs" te permendur dhe tek blog-u i Fatos Lubonjes, niveli i korrupsionit ne Rusine e sotme eshte me i madh krahasuar me ate te periudhes se Jelcinit. Kjo eshte e vetekuptueshme pasi tashme rrethi i oligarkeve rreth Putinit ka pushtet te pacenuar nga asgje dhe askush.

Nese gjykojme pak me ne perspektive kapitalizmi autoritarist ka shume efekte negative afatgjata qofte ekonomikisht ashtu dhe politikisht. Ne radhe te pare korrupsioni galopant dhe varesia gati totale e ekonomise nga burimet energjitike e kane shnderruar ekonomine ruse ne nje monokulture te paafte per te konkuruar ne produkte me teknologji te larte. Poashtu niveli i ulet i konkurences qe sjell korrupsioni jane helm per fuqine inovative te nje vendi dhe per nderrmarrjet e vogla dhe te mesme te cilat perbejne nje nga shtyllat me te rendesishme te demokracive liberale.

Politikisht "kapitalizmi autoritarist" eshte akoma me i demshem se ekonomikisht. Nje kapitalizem autoritarist popullor i subvencionuar nga cmimet e larta te naftes e gazit si ai rus legjitimizon idene se shkelja e lirive dhe te drejtave te njeriut e korrupsioni jane akoma menyra te suksesshme per te qeverisur nje vend. Kjo mendesi lejon rikthimin pa shume mund te sistemeve totalitare.

Per me teper, gjate kapitalizmit autoritarist kalimi ne nje sistem liberal behet shume me i veshtire sesa c'do te mund te behej ky kalim nga nje sistem kapitalist anarkik. Kjo sepse ndersa gjate kapitalizmit autoritar kalimi nga nje sistem ne tjetrin do te varej vetem nga "emancipimi" i klases se oligarkeve ne pushtet, nje sistem kapitalist anarkik lejon te pakten teorikisht ngritjen e nje force alternative (te trete, te katert apo te peste) me potencial te larte per te ndryshuar sistemin.

Ne Shqiperi, kushtet per te krijuar dhe financuar kete lloj force te trete ekzistojne. Ndersa per Rusine subvencionimi i kapitalizmit autoritar vjen nga cmimet e larta te naftes dhe gazit kapitalizmi anarkik shqiptar subvencionohet per mendimin tim nga remitencat e emigranteve dhe vete procesi i emigracionit (pra largimi i shume te rinjve e te rejave vitale nga vendi duke zbutur problemet sociale etj).

Ndryshimi i marredhenieve te suvencioneve ka shume gjasa te ndryshoje dhe sistemin ne Shqiperi. Subvencionimi nga remitencat ka gjasa te zhvillohet ne dy kahe te ndryshme. Njeri kah do te ishte zvogelimi gradual i remitencave pra praktikisht heqja e subvencioneve. Kjo menyre eshte problematike pasi natyrisht rrit varferine ne Shqiperi dhe ne kete menyre rrit edhe shanset per ndryshime populiste si psh. kalimi ne kapitalizem autoritar. Kahu i dyte do te ishte qe remitencat te beheshin politike. Pra emigrantet qe dergojne remitenca te behen te ndergjegjshem per forcen politike te remitencave te tyre dhe te kerkojne ne menyra te ndryshme me teper ndikim politik. Ndikimi politik mund te vije nepermjet fitimit te te drejtes se votes per emigrantet dhe financimit nga ta te partive politike qe mbrojne interesat e tyre. Nese kemi parasysh qe pjesa me e madhe e emigranteve shqiptare jane ne vendet fqinje (Greqi e Itali) e lidhja e tyre me Shqiperine mund te ushqehet per nje kohe te gjate del qe remitencat nuk do te zvogelohen shpejt. Pra mbetet menyra e dyte (remitencat shoqerohen me ndikim politik) qe sidoqofte nuk mund te ndodhe vetvetiu por kerkon agjente shoqerore per tu nisur si proces.